Ana sayfa Game Of Thrones Vadedilmiş Prens Azor Ahai ve Son Kahraman Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Vadedilmiş Prens Azor Ahai ve Son Kahraman Hakkında Bilinmesi Gerekenler

PAYLAŞ

Game of Thrones hayranları bu yazıda üç efsanevi kişiliğe değineceğiz. Öncellikle bu üç efsanenin ve üç kişiliğin bilinenin aksine ayrı ayrı olaylar olduğunu anlamamız gerekiyor. Bu üç efsane tamamıyla farklı kaynaklardan gelmektedir. ”Azor Ahai” Asshai kökenli bir efsane iken ”Son Kahraman” ve ”Vadedilmiş Prens” ise Westeros’un Güney ve  kökenli efsaneleridir.  Bu üç efsane dışında essosun diğer belirli noktalardan çıkmış Hyrkoon the Hero, Yin Tar, Neferion ve Eldric Shadowchaser gibi ayrı efsanevi kişilikler var fakat bu efsaneler hakkında neredeyse hiç bilgi yok. Farklı kültürlerdeki farklı varyasyonlar
mevcuttur. Buna Dothrak kültüründeki Dünyanın tepesine binecek olan aygır da eklenebilir hepsinin ayrı ayrı alametleri ve farklı yaşadığı olaylar vardır. Örneğin; Azor Ahai efsanesinde kahramanımız kılıcı Işık Getiren ”Lightbringer” var iken Vadedilmiş Prens efsanesinde böyle bir şey söz konusu değil. Aynı şekilde Son Kahraman efsanesinde Daimi Kış topraklarına yanında atı, köpeği ve bir avuç dostuyla gidilen bir yolculuk olması gerekirken diğer iki efsanede böyle bir olay yoktur…

Uzun Gece

Yazının ilerleyen kısımlarında bu üç efsanevi kişiler için olan olaylardan bahsederken Westeros’da surun inşasına sebep olan bir olaylar zincirinin Essos’da neden bu kadar önemli bir etkiye sahip olduğuna ve bu kadar farklı kültürlerdeki farklı efsanevi varyasyonların çıkmasına sebep olan 8000 yıl önce yaşanan ilk uzun gece ve uzun gecenin etkilerinin Essos’da dahi görülmesi akıllara zamanında ötekilerin hem Essos’a hem Westeros’a aynı anda saldırdığı yanıtını getirebilir mi?

Temsilli Uzun Gece Haritası

Gördüğümüz üzere Westeros ve Essos arasında dar deniz var. Uzun yıllar önce tek parça olan bu bölgeleri birbirine bağlayan tek kara bağlantısı da Ormanın Çocukları tarafından büyü yoluyla yıkılmıştı…

İlk İnsanların Essos’dan Westerosa saldırırken üstünden geçtiği ve ormanın çocukları tarafından yıkılan Dorne’un Kolu

 

 

Tepeden birleşik temsilli harita

A Song of İce And Fire dünyasının ancak dört de birini biliyoruz çoğu yerler hala meçhul ama bu konudaki teorilerin en iddaalısı ve akla yatkın olanı yukarda temsili fotoğrafta belirtildiği gibi olduğu sürece iki kara parçasına aynı anda saldırmaları bu şekilde gayet mümkün olmaktadır. Bu aynı zamanda surun neden kuzey sınırına dikildiğini ve gece nöbetçilerinin kurulmasındaki asıl nedeni bize bildiriyor.

Kadim büyüler ile korunan 482 km uzunluk ve 213.36 m yükseklikteki devasa Sur ve Kara Kale

 

İlk olarak Westerosun Güneyinden çıkmış bir efsane olan Vadedilmiş Prens’ten bahsedelim; Vadedilmiş Prens diğer iki efsane gibi çok eski yıllara dayanıyor Melisandre ve serideki karakterler dahil çoğu kişi bu kişiyi farklı adlara sahip aynı kişi olarak düşünüyor. Kızıl yıldız diğer adıyla kanayan yıldız alameti Vadedilmiş prens efsanesine ait bir alamet ve gerçekleşen bir alamet bu kanayan yıldız Daenerysin ejderhalarının doğumundan sonra ortaya çıktı ve serideki karakterlerin her biri ayrı bir anlam yükledi. Bir yıldıza örneğin; Melisandre bu yıldızın Stannis’in yani Azor Ahai’nin yeniden doğmasını müjdelemesi olarak düşündü. Gece nöbetçileri ise bu yıldız surun ötesinde çıkılacak büyük devriyede onlara ışık olması için gönderildiği anlamını yükledi. bu yüzden yıldıza ”Mormont’un Meşalesi” ismi verildi.Fakat düşünülenlerin aksine bu olay tam olarak Vaadedilen Prens içindi…

 

Jeor Mormont great ranging

Vadedilmiş prens her kimse yapacağı şeyler bu yıldızdan sonra belli olacak. Gelelim bu kehanet hakkında seride bize verilen bilgiler; Üstat Aemon, duman ve tuzun yanı sıra gelecek olan  vaat edilen prensin müjdeciliğinin bir parçası olarak kanlı bir yıldızdan bahseder. Fakat Azor Ahai’den bahsetmez. Aliüstat Marwyn, kehanet sözlerine göre, prensin “Bir kanlı yıldızın altında tuz ve dumanın ortasında doğacak” dediğini hatırlatır. Daha gençken Aemon, Prens Rhaegar Targaryen’in söz verilen prensin ta kendisi olduğunu düşünürdü. Summerhall’deki ateşten gelen duman  ve orada ağlayanların gözyaşlarından gelen tuzdan bu kanıya varmıştı.

Summerhall trajedisi

Genç Rhaegar, Aemon ile birlikte kendisinin söz verilen prensin ta kendisi olabileceğini kabul etti. Barristan Selmy’e göre, bir gün Rhaegar parşömenlerinde onu değiştiren bir şey buldu ve bir şövalye olmaya karar verdi ve Sör Willem Darry’e şöyle demişti: “Bir kılıç ve zırh istiyorum. Görünüşe göre bir savaşçı olmalıyım.” Rhaegar daha sonra bebek oğlu Aegon’un vaat edilen prens olduğuna inanmaya başladı, çünkü çocuk doğduğunda Kralın Şehrinin üzerinde bir kuyruklu yıldız görüldü.

Kızıl Yıldız

Rhaegar, Robert Baratheon tarafından Üç Dişli Mızrak Muharebesi’nde  Prens Aegon ise Kralın Şehri yağmalamasında Gregor Clegane Nam-ı Diğer Dağ tarafından öldürüldü.  Daenerys Ölümsüzler evinde Viserys’e benzeyen ama uzun boylu ve leylak değil çivit mavisi rengi gözleri olan bir Prens ve kucağında bebek olan bir Prenses birlikte bir görü gördü. Prens bebeğe isim koyuyordu: ”Aegon olsun adı. Bir kral için bundan daha uygun bir isim olabilir mi?” “Onun için de bir şarkı yapacak mısın?” diye sordu kadın. Prens: “Onun bir şarkısı var zaten. O vaat edilen prens. Buz ve ateşin şarkısı o.” diye yanıtladı.

Rhaegar Arp Çalarken

Bu görüye göre ”Vadedilmiş Prens” doğdu ve aramızda bu kadının Elia Martell ya da Lyanna Stark olma ihtimali var. Bu iki kadına göre Vadedilen Prens’in Jon Snow veya Genç Griff ”Aegon” olma ihtimali mevcut. Şuanda Genç Griff kendini ”Aegon” olarak tanıtıyor lakin bir Blackfyre olduğuna dair ihtimaller de mevcut olmak ile beraber gerçek ”Aegon” Kral’ın Şehri yağmasında ölmüş Jon ise surda kendi kardeşleri tarafından ihanete uğrayıp yerde ölü halde yatmakta olmalarıda ihtimaller dahilindedir.

Genç Griff

Mellisandre tarafından dirilme ihtimaline karşın Genç Griff’inde gerçekten Rhaegarın oğlu olma ihtimali de mevcut. Bu iki kişiden hangisinin vadedilmiş prens olduğunu zaman ve gelecek kitaplar gösterecek son olarak serinin adı olan Buz ve Ateşin Şarkısı ilk kez bu görüde karşımıza çıkıyor ve vadedilmiş prensin ejder kanı taşıması yani Targaryen Hanesinden olması gerekiyor. Sebebi ise yüce yürek hayaletinin kehaneti 3.kitapta arya povunda karşımıza çıkan ve anlattığı şeylerin çoğu gerçekleşen bu cüce kadın zamanında Kral 2. Jaehaerys’e bir kehanet de bulunur kehanet şöyle geçmekte: Bir gün Eskitaş’lı Jenny saraya bir orman cadısı getirir, cadı Vadedilen Prensin Aerys ve Rhaella’nın soyundan geleceğini söyler. Bunun üzerine kendisi aşık olarak evlenmiş olan Jaehaerys oğlu Prens Aerys ile kızı Prenses Rhaella‘yı birbirleri ile evlenmek istemeseler de zorla evlendirir. Kral Aegon oğlunun yaptıklarıyla hayal kırıklığına uğrasa da müdahale etmez. Yani Vadedilmiş Prens her kimse 2. Aerysin neslinden gelmek yani bir Targaryen olmak zorundadır.

Vadedilmiş Prens Temsilli resim

Vadedilmiş Prensin kim olacağına dair serideki karakterlerin görüşlerini yazının sonunda yer vereceğim bu madde bitmiştir.

Ötekiler ve Wightlar

Şimdi gelelim belki de bu efsanelerin en eskisine yani Son Kahraman Efsanesine: Bu efsaneye göre zamanında diyarı ötekilerden kurtaran kişiye bu ad verilmiştir. Son kahraman denilmesinin sebebi bu adamın ormanın çocuklarını bulmak ve onlardan destek almak için çıktığı yolculuktaki bir düzüne arkadaşından kalan son kişi olmasıdır.

Wight Olarak dirilen Ölüler

Bu kahraman bize ilk kitapta Bran yeni uyanmış sakat halde yatağında yatarken yaşlı dadı tarafından anlatılan hikâyede bahsedilmişti…

Son Kahraman’ın kırılan kılıcı ve kan kokusundan onu bulan ötekiler

“Ah benim tatlı yaz çocuğum, sen korkuyu ne bilirsin ki? Korku kışta gelir benim küçük lordum. Kar otuz metre yükselir. Kuzeyden ulumalı buz fırtınaları esmeye başlar. Korku uzun gecede gelir. Gece çöker ve güneş yıllarca yüzünü göstermez. Çocuklar karanlıkta doğar, karanlıkta büyür ve karanlıkta ölür. Ulu kurtlar iyice acıkır, ak yürüyenler ormanlarda dolaşır.”
“Ötekiler yani,” diye sordu Bran, mızmızlanarak.

Yaşlı Dadı ve Bran

“Ötekiler,” diye onayladı Yaşlı Dadı. “Binlerce ve binlerce yıl önce, daha önce hiç görülmemiş uzunlukta sert ve soğuk bir kış çökmüştü dünyanın üzerine. Gece bir neslin hayatı boyunca sürmüştü. Krallar, tıpkı ahırlarında ölen domuz çiftçileri gibi titreyerek ölmüştü kalelerinde. Kadınlar, çocuklarının buz tutarak öldüğünü görmektense elleriyle boğarak öldürmüşlerdi evlatlarını. Ağlamışlardı ama sıcak gözyaşları yanaklarında donmuştu.” Yaşlı Dadı ve elindeki iğneleri aynı anda sustu. Üzeri zarla kaplanmış gözleri ve bembeyaz kesilmiş yüzüyle Bran’a baktı. “Böyle hikâyeleri mi seviyordun?”
“Evet,” dedi Bran gönülsüzce. “Ama sadece…”
Yaşlı Dadı başıyla onayladı. İğnesi yine ses çıkarmaya başladı. Pıt, pıt, pıt. “İlk kez o karanlıkta geldi Ötekiler. Onlar soğuk yaratıklardı, ölü yaratıklardı. Güneşten, ateşten, demirden ve damarında sıcak kan akan her canlıdan nefret ederlerdi. Karakolların, şehirlerin ve bütün diyarın üzerine korku saldılar. Kahramanları, hatta orduları, soluk ve ölü atlarının üzerinden uzanıp keserek onar onar öldürdüler. İnsanların kılıçları onları durduramadı. Bakireler ve bebekler için bile merhamet yoktu içlerinde. Buz tutmuş ormanlarda bakireleri avladılar ve hizmetkârlarını ölü bebek etleriyle beslediler.”
Yaşlı Dadı’nın sesi fısıltıya dönüşmüştü. Bran duyabilmek için merakla öne doğru eğildi.
“Andallar’ın gelişinden, kadınların Dar Deniz’in ötesindeki Rhoyne şehirlerinden kaçışından önceydi bunlar. O zamanlardaki krallık, İlk İnsanlar’ın krallıklarıydı ve onlar da diyarı ormanın çocuklarından almışlardı. Ama ormanın çocukları sık ormanların içinde, ağaçların arasındaki gizli şehirlerinde ve boş tepelerde yaşamaya devam ettiler, ağaçların üzerindeki yüzleriyle nöbet tuttular. Soğuk ve ölüm dünyayı kaplarken, çocukları bulmaya kararlı son kahraman, insan ordularının kaybettiği şeyleri kadim büyülerle geri alabileceğini umarak ölü topraklara girdi. Yanında kılıcı, atı, köpeği ve bir düzine dostu vardı. Ormanın çocuklarının gizli şehirlerini asla bulamayacağını düşünüp umudunu kaybettiği ana kadar yıllarca aradı. Dostları birer birer ölmüştü. Ve atı ve köpeği. Kılıcı öylesine buz tutmuştu ki kullanmaya kalktığında ellerinde parçalandı. Ötekiler kesilen ellerinden akan kanın kokusunu aldılar ve yanlarında tazı büyüklüğündeki ölü örümceklerle sessizce izini sürdüler…” buradan sonra yaşlı dadı hikayeye devam etmiyor çünkü sözü kesiliyor o yüzden son kahraman hakkında daha fazla bilgiyi başka yerlerden vereceğim
Kuzey’in efsaneleri, son kahraman ve yoldaşları, binlerce yıl önce Uzun Gece boyunca ormanın çocuklarını aramaya başladılar. Devlerin, wightların ve ötekilerin saldırılarından sonra yoldaşlığın tek kurtulanı, son kahraman sonunda çocuklara ulaştı ve onların yardımını kazandı. Gece nöbeti kuruldu daha sonra Şafak Savaşı oldu ve kazanıdı. Bu, kuşak boyu süren kışı sona erdirdi ve ötekileri, muhtemelen daimi kış topraklarına geri çekilmeye gönderdi.

Surun İnşası

Son kahramanın kaderi bilinmiyor. Son kahramanın görevini 8000 yıl sonra tekrar üstlenecek kişinin kim olduğuna dairde serinin okurları tarafından çeşitli iddialar var. Brandon Stark, Jon Snow bu ihtimallerden Branın kışyarından üç gözlü karganın mağarasına kadar yaptığı yolculukta karşılaştığı kişilerin sayısı son kahramanın kardeşliğindeki sayıya uyuyor bir atı yok lakin hodor var köpek olarak Ulukurdu Yaz ve Mahzen Mezarlardan aldıkları Kılıç var Jon ise yine aynı köpek yerine konulabilecek bir ulukurda Hayalete ve valyria çeliğinden bir kılıca aynı zamanda şu sözde martin in yapmayı sevdiği Foreshadowinglerden biri olabilir Janos Slynt Ned Starkın idamı için onu  İlyn Payne’in önüne sürükleyen kişi Sansa o sırada içinden şöyle düşünüyor:

Eddard Stark idamı
Ned için ufak bir adalet

 

 

 

 

Sansa, babasını Sor İlyn’in önüne fırlatan adamın iğrenç yüzüne bakıyor , onun canını yakabilmeyi diliyordu. Keşke bir kahraman çıkıp gelse, bu adamı birinin önüne fırlatıp kafasını kestirseydi. Kahramanlar artık yok, diye fısıldadı içinden bir ses. Ve bu olaydan sonra Ejderhalarla Dans kitabında Janos Slynt Jon Snow tarafından öldürülüyor hemde kafası kesilerek bu Jon’un son Kahraman olduğuna dair bir foreshadowing olabilir. Son kahraman maddesini de burada sonlandırıp son maddemiz olan Azor Ahai’ye geçelim…

 

İnsan Avlıyan Wightlar

Azor Ahai Essos Asshai kökenli bir efsane bu efsaneye göre dünya tekrar karanlığa gömüldüğü zaman Azor Ahai tekrar ortaya çıkacak ve Işıkgetiren ile ötekileri tekrar durduracaktır ışık getirenin yapılış hikâyesi: Dünyanın karanlığa gömüldüğü zamanlardı. Karanlığın karşısına dikilecek kahramanın daha önce hiç görülmemiş emsalsiz bir kılıcı olmalıydı. Azor Ahai, otuz gün otuz gece hiç uyumadan tapınakta kaldı ve kutsal ateşte bir kılıç dövdü. Erit, döv, katla. Erit, döv, katla. Kılıç tamam olana kadar. Ama soğutmak için suya soktuğunda çelik parçalara ayrıldı.

O bir kahramandı, baştan başladı. Bu sefer tam elli gün elli gece tapınakta kaldı ve dövdüğü kılıç, ilkinden daha iyi görünüyordu. Azor Ahai bir aslan yakaladı, çeliği hayvanın kalbinde soğutacaktı ama kılıç canavarın kalbine değer değmez yine parçalara bölündü. Azor Ahai’nin kederi büyüktü, ne yapması gerektiğini bilmiyordu.

Üçüncü gün, kılıç için yüz gün yüz gece çalıştı. Kılıç, kutsal beyaz alevler içinde parlarken karısını çağırdı. Nissa Nissa diye seslendi kadına, karısının adı buydu. “Göğsünü aç ve seni bu dünyadaki her şeyden daha fazla sevdiğimi unutma.” Kadın, adamın dediğini yaptı ve Azor Ahai sıcak çeliği karısının kalbine sapladı. Kadının içindeki bütün kan, bütün cesaret, bütün güç çeliğe aktı ve Işık Getiren yaratıldı.

Efsane

Işık getiren efsanesi böyle birazdan yazının son kısmında azor ahai vadedilmiş prens ve son kahraman kişiliklerin kim olacağına dair iddalara değineceğim ama önce stannisin lightbringerı (!) hakkında söylenen sözleri buraya atalım eğer stannis azor ahai ise  ve lightbringer’a sahip olması lazımsa hali hazırda elinde bulunan alevli kılıçla yapmayacak bunu şimdi bize bu ışık getiren efsanesinin hikayesini ilk defa anlatan kişi Salladhor Saan’in Stannisin ışık getireni hakkında söylediği şeye bakalım: O kılıç Lightbringer değildi dostum.

  • Davosa Stannisin Lightbringerı hakkında söylediği söz şimdide samwell’in üstat aemona kılıcı tarifinden sonra üstatın söylediklerine bakalım üstat stannisden kılıcını sam’e göstermesini sonra sam’e de kılıcı tarif etmesini ister malum kendisi görmüyor aralarında geçen diyalog şöyle: Üstat Aemon, Sam’in yardımıyla dar sarmal merdivenden inerken düşüncelerin içinde kaybolmuştu fakat avluyu geçerlerken, “Isı hissetmedim,” dedi. “Sen hissettin mi Sam?” “Isı? Kılıçtan mı?” Sam az önceyi düşündü. “Kılıcın etrafındaki hava titriyordu, sıcak bir maltızın üstünde titrediği gibi.” “Fakat hiç ısı hissetmedin değil mi? Kılıcın kını ahşap ve deriden yapılmıştı, doğru mu? Majesteleri kılıcı çekerken sesi duydum. Deri yanık mıydı Sam? Ahşap yanmış ya da kararmış görünüyor muydu?” “Hayır,” dedi Sam. “Gördüğüm kadarıyla hayır.” Ardından sonraki kitap da Üstat Aemon Targaryen ölüm anındayken aralarında şu diyalog geçiyor: Kılıç yanlış, bunu bilmek zorunda… Isısız ışık… boş bir cazibe… kılıç yanlış… ve sahte ışık bizi daha derin bir karanlığa götürebilir Sam.
    Üstat Aemon Targaryen

    Sonuç olarak stannisin lightbringerı sahte. Şimdi yazının sonuna gelelim ve özet geçelim Son Kahraman Vadedilmiş Prens ve Azor Ahai farklı kişilikler ve hepsinin farklı alametleri var
    şimdi gelelim bu kişiler için olan adaylara:
    Stannis Baratheon: Öncelikle Melisandre‘ye göre Azor Ahai kesinlikle Stannis Baratheon.

  • Stannis, Robert’ın İsyanı‘ndan sonra Ejderha Kayası Lordu olarak anıldı. Ejder Kayası duman ve tuz demek.
  • Stannis’in baba tarafından büyük annesi Rhaelle Targaryen. Yani ejderha kanı taşıyor.
  • Üstat AemonStannis’in kılıcının ışıl ışıl parlayan, hiç ısı vermeyen bir kılıç olduğunu fark ettiği zaman onun Işık Getiren olmadığını fark etti.

    Stannis Baratheon

Daenerys Targaryen: Sam, Üstat Aemon’a Daenerys Targaryen ve ejderhalarından bahsettiği zaman Aemon kehanette bahsedilen liderin Dany olabileceğini düşündü. Ve Sam’e şöyle söyledi: Kimse hiç bir kızı aramadı çünkü vadedilmiş prensdi prenses değil. Rhaegar‘ı düşündüm… duman onun doğum gününde Hasat Kalesi‘ni yiyip bitiren ateşti, tuz ise ölenler için dökülen göz yaşlarıydı. Rhaegar küçükken benim inancımı paylaştı fakat daha sonra kehaneti yerine getirecek kişinin oğlu olduğuna ikna oldu. Aegon‘a gebe kalındığı gece Kral Topraklarında bir kuyruklu yıldız görünmüştü.

Ne aptalız kendimizi çok akıllı zannettik. Ejderhalar ne erkek ne dişidir, Barth bu gerçeği gördü, alev gibi değişkendir cinsiyetleri. Dil, bin yıldır hepimizi yanılttı. Daenerys tuz ve duman ortasında doğmuş biridir.Ejderhalar bunu kanıtlıyor.

  • Kehanet cinsiyeti belli olmayan ejderhalar tarafından meydana gelmiştir. Bu demek oluyor ki yeniden doğacak vadedilmiş prens/prenses’in erkek olmasına gerek yok
  • Daenerys, Dar Deniz‘de bir ada olan Ejderha Kayası’nda doğdu. (Tuzun ortasında) ve Khal Drogo‘nun cenaze ateşinden Ejderhaların Anası olarak tekradan doğdu(Dumanın ortasında). Bu ateşten 3 taşlaşmış ejderha yumurtadan çıktı(Tuz ve dumanın ortasında taş, ejderhaları uyandırmak için doğdu) ve o sabah Kızıl Kuyruklu Yıldızilk kez görüldü(Yıldızlar kanadığında…)
  • Daenerys Targaryen

.Orman cadısıVadedilmiş Prens‘in, Prens Aerys ve Prenses Rhaella soyundan doğacağını kehanet etmişti. Daenerys,Aerys ve Rhaella’nın çocuğudur.

  • Jon Snow: Melisandre, Azor Ahai için alevlerin içine baktığında, sadece Jonyada kar ile yapacağı bir şey görüyor, Jon kar değilde kül olduğunu düşünüyor ama Melisandre direk Jon’la bağlantılı olduğunu düşünüyor.
  • Jon Snow, Ötekilerile dövüşürken elinde yanan kırmızı bir kılıç tuttuğunu rüyasında görmüştü

Jon, Ygritte‘ye olan aşkı yerine Gece Nöbetini seçti ve dolaylı yoldan bile olsa Kara Kale‘de ki yabanıl saldırında ölmesine sebep oldu. Azor Ahai’nin Işık Getiren’i tamamlamak için karısı Nissa Nissa‘yı öldürmesi gibi.

Jon ve Ulukurdu Hayalet

Son Kahraman olacağına dair olan foreshadowing.

Bran Stark:Çıktığı yolculukta başına gelen şeyler son kahramanın yaşadıklarının aynısı olabilir böyleyse yeni son kahraman brandon stark olur

Brandon Stark

Yazımı bu kadar buraya kadar okuduysanız teşekkür ederim biliyorum daha fazla kişi için Azor Ahai/Vadedilmiş Prens iddaları mevcut. Fakat Victarion Greyjoy, Jaime Lannister gibi ama ikisi de bence yeteri kadar kanıta sahip değil o yüzden onlara bu yazıda yer vermedim. Okuduğunuz için tekrar teşekkür ederim, görüşmek üzere.

Ötekiler

 

 

 

 

 

Like
Like Love Haha Wow Sad Angry
4